Baardaap Author: Greg Hume,
License: CC BY-SA 3.0

   Leefgebied baardaap Kumar, A., Singh, M. & Molur, S. 2008. Macaca silenus.
The IUCN Red List of Threatened Species 2008.
Accessed on 13 October 2016.
  Baardaap Author: Wer-Al Zwowe, License: Public domain

Zoogdieren

Macaca silenus

gb Wanderoo  de Bartaffe, Wanderu  fr Macaque ouandérou
nl Wanderoe, Leeuwenstaartmakaak

Leefgebied

Baardapen komen enkel voor op berghellingen in dichte, groenblijvende en semi-groenblijvende tropische regenwouden in de Westelijke Ghats in Zuidwest-India, op 100 tot 1500 meter hoogte. Ze hebben een voorkeur voor loofbomen.

Uiterlijk

Baardapen zijn middelgrote apen. Ze hebben een grijzig zwarte vacht met grote, grijze bakkebaarden, die in een krans van grijze manen rond het gezicht lopen. Hieraan danken ze de naam "baardaap". Door de manen verschillen ze van andere makaken. Het gezicht zelf is onbehaard en zwart van kleur. De staart is middellang en onbehaard met een pluim aan het einde, net als bij een leeuw. Verder hebben ze wangzakken die doorlopen langs de hals, met een opening naast het ondergebit. In deze wangzakken wordt voedsel opgeslagen.

De jongen worden geboren met een zwarte vacht. Wanneer ze twee maanden oud zijn krijgen ze de vacht van volwassen dieren.

Ze zijn 40 tot 61 cm groot met een staartlengte van 24 tot 38 cm. Mannetjes wegen 5 tot 10 kg en vrouwtjes slechts 3 tot 6 kg.

Voortbeweging

De Baardaap loopt op 4 poten en is voornamelijk hoog in de bomen te vinden. Deze dieren staan erom bekend dat ze goede zwemmers zijn.

Wetenswaardigheden

  • Baardapen hebben wangzakken waarin ze hun voedsel opslaan.
  • Door de vorm van de staart en baard rond het gezicht worden ze ook wel 'leeuwenstaartmakaken' genoemd.

Voedsel in de natuur

Baardapen zijn omnivoren, maar hun dieet bestaat voornamelijk uit fruit. Verder eten ze plantaardige producten als bladeren, bloemen, schors en stammen. Ze eten ook dierlijke producten als insecten, hagedissen, boomkikkers en andere kleine zoogdieren. Ze krijgen een deel van hun benodigde vocht binnen door bladeren met dauwdruppels af te likken.

Uit angst voor roofdieren foerageren ze altijd snel. In tijden van gevaar is een baardaap dan ook in staat om in zijn wangzakken net zo veel voedsel op te slaan als hij in zijn buik heeft. Ze eten van zonsopgang tot zonsondergang waarbij ze zoveel mogelijk in de buurt van hun slaapgebieden blijven.

Gedrag

Baardapen zijn overdag actief en leven vooral hoog in de bomen. Ze leven meestal in groepen van 10 tot 20 apen maar groepen tot 34 individuen komen ook voor. In een groep kunnen wel drie mannetjes zitten, maar slechts één mannetje zorgt voor de voortplanting.

Het is de enige makakensoort die door middel van hard geschreeuw het territorium afbakent. Als er twee groepen tegenover elkaar komen te staan worden ze niet vijandig maar zal één van de groepen de plek verlaten.

Makaken hebben een uitgebreid stelsel van communicatie, wat typerend is voor dagactieve primaten. Zij zijn sterk afhankelijk van geluiden die ze maken. Zo communiceren ze met 17 verschillende soorten geluiden en veel lichaamshoudingen.

Deze apen leven met een standenstelsel. leder heeft een eigen plaats binnen de groep. Een makaak kan niet alleen leven. Hij kan zich alleen maar ontplooien binnen een groep. In groepsverband krijgen alle gedragingen waartoe het dier zich gedreven voelt een betekenis. De groepen worden dan ook hardnekkig gevolgd door afgezonderde individuen die hopen zich aan te kunnen sluiten. Baardapen laten hun achterwerk aan een ander zien zodat de andere baardaap weet dat ze onderdanig zijn.

Predatie

De Baardaap word gegeten door roofvogels, slangen en grotere carnivoren.

Voortplanting in de natuur

Baardapen kennen niet een bepaalde periode waarin ze paren. Dat gebeurt het hele jaar door maar er is wel een piek in het regenseizoen wanneer er voldoende voedsel is.

Normaal gesproken is er één dominant mannetje dat ook verantwoordelijk is voor de voortplanting. Het mannetjes paart met meerdere vrouwtjes. Een vrouwtje is na vijf jaar geslachtsrijp, een mannetje drie jaar later. Wanneer een vrouwtje in oestrus is, zwelt het gebied onder haar staart op en laat ze de mannetjes door een speciale roep weten dat ze bereid is om te paren. Voor de paring onderzoekt het mannetje de geslachtsorganen van het vrouwtje waarna ze zich afzonderen om te paren. Na de paring blijven het mannetje en het vrouwtje niet als koppel samen.

Ongeveer zes maanden na het paren krijgt het vrouwtje één jong. De jongen wegen bij de geboorte 400 tot 500 gram. De moeder draagt het jong meestal op de buik. De jongen worden na ongeveer een jaar gespeend. Als de omstandigheden gunstig zijn kan het vrouwtje ieder jaar een jong krijgen.

De late geslachtsrijpheid en het feit dat er maar één jong tegelijkertijd word geboren zijn redenen van de bedreigde status. De jonge vrouwtjes mogen bij de groep blijven, maar jonge mannetjes moeten als ze volwassen worden de groep verlaten. Ze sluiten zich dan aan bij een vrijgezelle mannetjes groep totdat ze zelf in staat zijn om een groep vrouwtjes te verdedigen. Een mannetje kan dan zelf een nieuwe groep stichten of een groep afpakken van een oud of gewond mannetje.

In het wild worden baardapen gemiddeld 20 jaar maar in gevangenschap kunnen ze wel 30 tot 38 jaar worden.

Bedreiging

De Baardaap is de meest bedreigde makakensoort. Door vernietiging van het leefgebied voor mijnbouw, wegenbouw, stuwdammen, landbouw en houtkap zijn de populaties van deze apensoort versnipperd geraakt, waardoor inteelt en ziektes een belangrijke bedreiging voor het voortbestaan van de soort vormen. Ook wordt er op de Baardaap gejaagd voor het vlees. Doordat het dier vrij laat geslachtsrijp wordt en zich slecht aan kan passen aan menselijke nederzettingen, is het extra gevoelig voor verstoring. Tegenwoordig leven er niet meer dan 2500 van deze apen in de natuur.

Bronnen

  • IUCN: Kumar, A., Singh, M. & Molur, S. 2008. Macaca silenus. The IUCN Red List of Threatened Species 2008: e.T12559A3358033. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T12559A3358033.en. Accessed on 13 October 2016.
  • Animal Diversity Web: Strawder, N. 2001. "Macaca silenus" (On-line), Animal Diversity Web. Accessed October 13, 2016 at http://animaldiversity.org/accounts/Macaca_silenus/
  • Encyclopedia of Live: "Macaca silenus (Linnaeus, 1758)", Encyclopedia of Life, available from http://eol.org/pages/323957/overview Accessed on 13 October 2016.
  • EnAge: Tacutu, R., Craig, T., Budovsky, A., Wuttke, D., Lehmann, G., Taranukha, D., Costa, J., Fraifeld, V. E., de Magalhaes, J. P. (2013) "Human Ageing Genomic Resources: Integrated databases and tools for the biology and genetics of ageing." Nucleic Acids Research 41(D1):D1027-D1033.
Creative Commons-Licentie
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.

Paspoort

Naam Baardaap
Klasse Mammalia (zoogdieren)
Orde Primates (Primaten)
Familie Cercopithecidae
Geslacht Macaca (Makaken)
Soort Macaca silenus
Kop-romplengte 40 - 61 cm
Staartlengte 24 - 38 cm
Gewicht man 5 - 10 kg
Gewicht vrouw 3 - 6 kg
Paartijd Het hele jaar door
Paringsinterval Gemiddeld 503 dagen
Draagtijd 6 maanden
Nest Moeder draagt jong op de buik
Geboorte Het hel jaar door met een piek in het regenseizoen
Geboortegewicht 400 - 500 gram
Aantal jongen 1 jong
Spenen 1 jaar
Geslachtsrijp man 8 jaar
Geslachtsrijp vrouw 5 jaar
Levensduur 20 jaar in het wild, 30 - 38 jaar in gevangenschap
Voeding in de natuur Fruit, bladeren, bessen, insecten, hagedissen, boomkikkers en andere kleine zoogdieren en zaden
Leefgebied Westelijke Ghats in Zuidwest-India.
Groep/solitair Groepen van 10 tot 20 apen
Fokprogramma EEP: KOLN, Alexander Sliwa
CITES Appendix I, 01/07/1975
IUCN Bedreigd (EN)
Follow Us