BoommarterAuthor: Dani Kropivnik,
License: CC BY-SA 3.0


   Leefgebied boommarterKranz, A., Tikhonov, A., Conroy, J., Cavallini, P., Herrero, J., Stubbe, M., Maran, T. & Abramov, A. 2008. Martes martes. In: IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2. Accessed on 25 April 2012.   BoommarterAuthor: Neil Phillips,
License: CC BY 2.0


   

Zoogdieren

Martes martes

gb Pine Marten  de Baummarder  fr Martre des pins

De boommarter of edelmarter (Martes martes) is een Europese marter. Hij is vooral in bosrijk terrein te vinden, waar hij in de bomen op eekhoorns en andere boomdieren jaagt. De boommarter is makkelijk te verwarren met de steenmarter.

Kenmerken

De boommarter heeft een chocoladebruine vacht met een roomgele keelvlek. Hij heeft een lange volle staart. De soort verschilt van de steenmarter door de langere, bredere oren en de keelvlek, die bij de steenmarter wit van kleur is. Hij wordt 36 tot 56 centimeter lang, 15 centimeter hoog en 500 tot 2200 gram zwaar. De staart is 17 tot 28 centimeter lang. Mannetjes zijn over het algemeen groter dan vrouwtjes. De afmetingen verschillen per regio.

Voedsel en gedrag

De boommarter is een carnivoor. Hij jaagt voornamelijk in bomen op rode eekhoorns en op de grond op kleine zoogdieren als aardmuis, spitsmuizen, rosse woelmuis en bosmuis, en op konijnen. In de lente en de zomer jaagt hij ook op zangvogeltjes (voornamelijk winterkoninkjes), sneeuwhoen, duiven, watervogels en spechten, en op kikkers. Aan het einde van de zomer vormen ook honing, loop- en mestkevers, bessen en paddenstoelen een belangrijk onderdeel van zijn voedsel. 's Winters is ook aas belangrijk. In Scandinavië jaagt de boommarter voornamelijk op woelmuizen en lemmingen, en als deze algemeen zijn, vormen ze zelfs het gehele dieet. In sommige delen van Europa, als Ierland en Zwitserland, leeft de boommarter een half jaar lang voornamelijk van vruchten, aangevuld met mieren en regenwormen. Een boommarter eet dagelijks twintig procent van zijn lichaamsgewicht aan voedsel.

De boommarter is voornamelijk in de schemering of 's nachts actief. In de zomer laten ze zich ook overdag zien. Meestal zijn dit een moeder met haar jongen. Ze zijn zeer behendig en klimmen lenig in bomen. Ze kunnen van boom naar boom tot vier meter ver springen.

De boommarter leeft solitair, maar is nauwelijks territoriaal. Mannetjes en vrouwtjes leven in aangrenzende territoria, en de woongebieden overlappen meestal gedeeltelijk met die van andere boommarters. Ze bakenen hun territorium af met geurstoffen uit de anaalklier en met op opvallende plaatsen geplaatste uitwerpselen.

Boommarters hebben in hun woongebied meerdere holen. Ze gebruiken als hol meestal een holle boom of een verlaten hol als het nest van een eekhoorn of zelfs een duivennest. Ook maken ze gebruik van grote nestkasten en rotsspleten, en een enkele keer verblijven ze zelfs op zolders en in dassenburchten. In het extreme noorden van zijn leefgebied, waar het 's winters vrij koud kan worden, graaft hij een hol onder de sneeuw. Hij is in die gebieden 's winters vooral overdag actief.

De paartijd valt in juli en augustus. In de paartijd paart het vrouwtje meestal met meerdere mannetjes. Meestal miauwen marters in de paartijd als een kat. Voor de paring achtervolgen de dieren elkaar speels en grommen ze. Een paring duurt 15 tot 75 minuten. Zij kent een verlengde draagtijd van 165 tot 210 dagen. De eigenlijke draagtijd duurt eigenlijk 28 tot 30 dagen.

In april en mei vinden de geboorten plaats. Meestal worden drie jongen geboren, die bij de geboorte blind zijn en bedekt met een grijzige vacht. Ze wegen dan 30 gram. De worpgrootte kan verschillen van één tot zes jongen per worp. Na drie weken hebben ze een grijsbruine vacht. Na acht weken laten de jongen zich voor het eerst buiten het nest zien en rond deze tijd worden ze ook gespeend. Na een half jaar zijn ze onafhankelijk van hun moeder.

Het vrouwtje is na vijftien maanden geslachtsrijp, het mannetje na 27 maanden. De boommarter wordt maximaal 17 à 18 jaar oud in gevangenschap. In Schotland is de gemiddelde levensduur 3 à 4 jaar, en de maximale levensduur 11 jaar. Natuurlijke vijanden zijn oehoe, arenden en waarschijnlijk ook veelvraat.

Verspreiding en leefgebied

Boommarters leven voornamelijk in Europa, en komen over het gehele continent voor, evenals op Corsica, Sicilië, Sardinië en de Balearen, de Britse Eilanden, en in de Kaukasus en Klein-Azië. Ze ontbreken alleen op IJsland. Op het Iberisch Schiereiland zijn ze alleen in Noord-Spanje te vinden, en in Scandinavië ontbreken ze alleen in het uiterste noorden.

Boommarters hebben een voorkeur voor volwassen gemengde en naaldwouden. Ook laat hij zich wel eens zien in loofbossen en op rotswanden. De boommarter waagt zich overdag niet buiten het bos, en mijdt dan open plekken in het woud. Meestal komen ze niet boven de boomgrens voor, maar ze kunnen in de Alpen tot 2000 meter hoogte worden aangetroffen.

In Nederland

Dit dier is in Nederland in het verleden genadeloos vervolgd. Ook is het areaal waarin de boommarter in Nederland leeft versnipperd geraakt.

Dankzij de ontwikkeling van ecologische verbindingszones en natuurontwikkeling kan de boommarter weer in aantal toenemen. Zo zijn er steeds meer verkeersslachtoffers in Flevoland, terwijl er vroeger geen waren, aangezien de boommarter hier vroeger niet voorkwam.

In Vlaanderen

Over de verspreiding van de boommarter in Vlaanderen is weinig bekend. In de Antwerpse Kempen is hij al tientallen jaren niet meer gezien. Het was dan ook een verrassing toen er in mei 2007 een gewonde boommarter werd aangetroffen in het centrum van Kalmthout. Vermoedelijk is het dier afkomstig van de Kalmthoutse Heide. In september 2011 is een boommarter opgemerkt in De Panne, in de duinverkaveling naast het natuurreservaat op de Belgisch-Franse grens.

Onderzoek

Sinds 1992 is de Werkgroep Boommarter Nederland (WBN) actief. Deze houdt zich bezig met onderzoek aan- en inventarisatie van de in Nederland aanwezige boommarters. De activiteiten richten zich op zowel de totale populatie als op individuele exemplaren. Het "veldwerk" wordt gedaan door vrijwilligers en enige professionals. Naast het uitvoeren van tellingen doet men moeite voor het in kaart brengen van geschikte leefgebieden en het bevorderen van goede leefomstandigheden. De werkgroep is onderdeel van de Zoogdiervereniging VZZ.

Externe links

Kaarten met waarnemingen op waarneming.nl: Nederland, België en wereld.
Werkgroep Boommarter Nederland

Bron: nl.wikipedia.org/wiki/Boommarter

Creative Commons Licentie
Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Unported licentie

Paspoort

Naam Boommarter
Klasse Mammalia (zoogdieren)
Orde Carnivora (Roofdieren)
Familie Mustelidae (Marterachtigen)
Geslacht Martes (Marters)
Soort Martes martes
Grootte man Kop en romp: 450-580 mm, staart: 160-280 mm
Grootte vrouw Kop en romp: 450-580 mm, staart: 160-280 mm
Gewicht man 480 to 1800 gr; gem. 1140 gr
Gewicht vrouw 480 to 1800 gr; gem. 1140 gr
Paartijd Juli - augustus
Paringsinterval 1 keer per jaar
Draagtijd Verlengde draagtijd: 165 - 210 dagen. Eigenlijke draagtijd: 28 dagen
Nest Holle boom of verlaten nest van een eekhoorn of zelfs een duivennest
Geboorte Juli en augustus
Geboortegewicht 30 gr.
Aantal jongen 2 - 5 jongen, gem. 3
Spenen 59 dagen
Geslachtsrijp man Gem. 426 dagen
Geslachtsrijp vrouw Gem. 426 dagen
Levensduur Tot 11 jaar in de natuur
Voeding Insecten (waaronder hommel- en wespenbroed), vogels en eieren, kleine zoogdieren (hoofdzakelijk muizen), aas en af en toe een eekhoorn. In de nazomer en herfst eet de boommarter bovendien veel bessen en vruchten.
Leefgebied Europa. Voorkeur voor volwassen gemengde en naaldwouden
Groep/solitair Grotendeels solitair. Vrouwtjes leven in aangrenzende, elkaar nauwelijks overlappende territoria. Mannetjes delen hun leefgebied vaak met enkele vrouwtjes
Fokprogramma -
CITES -
IUCN Niet bedreigd (LC)
Follow Us