Gewoon stekelvarkenAuthor: Liné1,
License: CC BY-SA 3.0


   Leefgebied gewoon stekelvarkenGrubb, P., Amori, G., de Smet, K. & Bertolino, S. 2008.
Hystrix cristata.
IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2.  Accessed on 04 May 2012.
   Gewoon stekelvarken Author: C-8,
License: CC BY-SA 3.0


Zoogdieren

Hystrix cristata (hystrix galeata)

gb Crested Porcupine  de Gewöhnliches Stachelschwein  fr Porc-épic du nord de l'afrique
nl Afrikaans stekelvarken, Noord-Afrikaans stekelvarken, Kuifstekelvarken

Leefgebied

Het gewoon of Afrikaans stekelvarken komt algemeen in noordelijk Afrika voor, voornamelijk ten noorden van de evenaar. De zuidgrens van zijn leefgebied loopt door Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Noordoost-Congo, Oeganda en Tanzania. In Tanzania is enige overlap met het verwante Zuid-Afrikaans stekelvarken. In Europa komt het stekelvarken voor in Toscane en Zuid-Italië en op Sicilië, waar hij waarschijnlijk door de Romeinen is losgelaten. De soort verspreidt zich langzaam over de rest van het schiereiland.

Ze komen voor in savannes, steppen, open boslanden en hooglanden maar ook in galerijbossen en bosranden tot in struikgebieden en halfwoestijnen en in Italië ook op akkergrond tot op een hoogte van 3500 meter. De soort ontbreekt in woestijnen en regenwouden.

Uiterlijk

Het stekelvarken is een groot knaagdier met een dikke nek, grote kop en een zwarte of zwartbruine vacht. Het meest opvallende kenmerk van het stekelvarken zijn de 30 tot 40 centimeter lange, scherpe zwart-witte stekels. Deze bedekken, samen met kortere dikke stekels, de bovenzijde van het lichaam, voornamelijk aan de achterzijde en over de staart. Van zijn voorhoofd tot zijn schouders loopt een maan, de "kuif", die bestaat uit lange witte stekelige haren. Bij andere stekelvarkens ontbreekt deze kuif. Ook heeft deze soort, anders dan het Zuid-Afrikaans stekelvarken (Hystrix africaeaustralis), een zwarte romp en kleine stekels op de staart, waarmee het dier een ratelend geluid kan maken. De korte voorpoten hebben vijf lange, sterke klauwen om mee te graven.

Stekelvarkens hebben een lichaamsgewicht van 10 tot 27 kilogram, een schouderhoogte van 21 tot 26 centimeter, een kop-romplengte van 60 tot 100 centimeter, en een staartlengte van 5 tot 17 centimeter. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes.

Het gewoon stekelvarken heeft een slecht ontwikkeld gezichtsvermogen, maar de reukzin en het gehoor zijn goed ontwikkeld.

Wetenswaardigheden

  • Van het voorhoofd tot de schouders loopt een maan, de "kuif", die bestaat uit lange witte stekelige haren.
  • Op de staart zitten kleine stekels waarmee het dier bij gevaar een ratelend geluid kan maken.
  • De jongen hebben al korte en zachte stekeltjes, die na twee weken verhard zijn.

Voedsel in de natuur

Ze zoeken in hun eentje naar voedsel, waarbij ze afstanden van 15 kilometer in een nacht kunnen afleggen. Dit voedsel bestaat uit plantaardig materiaal als plantenwortels, knollen, bast, gevallen vruchten, maar ook landbouwgewassen als maïs en komkommers. Ook is waargenomen dat stekelvarkens op botten knagen, waarschijnlijk voor het calcium of om hun tanden te slijpen, en aas eten.

Predatie

Bij gevaar ratelt hij met de stekels op zijn staart. Daarbij maakt hij ook grommende geluiden en stampt hij met zijn achterpoten, terwijl hij achteruit loopt met zijn stekels naar voren gericht. Het verhaal gaat dat het stekelvarken zijn stekels gericht kan afschieten naar vijanden, maar dit is een fabeltje. 

Gedrag

Het stekelvarken is een nachtdier. Soms kan het ook overdag gezien worden, als het ligt te zonnebaden in de buurt van zijn hol. Bij slecht weer blijft het in zijn hol. Bij volle maan mijdt het het open veld. Het hol is een natuurlijke holte tussen stenen, een grot of het hol van andere dieren als aardvarkens en in Europa dassen en vossen. Vaak graven ze ook zelf een hol in zandgrond tussen hoge vegetatie. Holen kunnen jaren in gebruik zijn. Stekelvarkens leven solitair, in paarverband of in kleine familiegroepjes.

Voortplanting in de natuur 

Het stekelvarken kent geen voortplantingsseizoen, en de jongen kunnen het hele jaar door geboren worden. Een vrouwtje heeft tot twee worpen per jaar. Na een draagtijd van 110 tot 120 dagen worden één tot twee, soms tot vier jongen geboren. De jongen worden volledig ontwikkeld geboren; ze kunnen al lopen en de ogen zijn open. Ook hebben ze al korte en zachte stekeltjes, die na twee weken verhard zijn.Beide ouders zorgen voor de jongen.

Na 40 tot 50 dagen worden de jongen gespeend en eten ze hun eerste vaste voedsel. De jongen slapen tussen de ouders in om warm te blijven. De jongen trekken een jaar met hun ouders op. Na een jaar zijn de stekelvarkens geslachtsrijp. Stekelvarkens kunnen een jaar of twintig worden in gevangenschap.

Bedreiging

In landbouwgebieden wordt het stekelvarken door mensen bejaagd omdat het gezien wordt als een plaag, die schade aan kan richten aan gewassen.

Bronnen:

Creative Commons Licentie
Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Unported licentie

Paspoort

Naam Gewoon stekelvarken
Klasse Mammalia (Zoogdieren)
Orde Rodentia (Knaagdieren)
Familie Hystricidae (Stekelvarkens van de Oude Wereld)
Geslacht Hystrix
Soort Hystrix cristata
Grootte man 60 - 93 cm
Grootte vrouw 60 - 93 cm
Staartlengte 8 - 17 cm
Gewicht man 10 - 27 kg
Gewicht vrouw 10 - 27 kg
Paartijd Het hele jaar door, vooral augustus-maart
Paringsinterval 1 keer per jaar
Draagtijd 112 dagen
Nest Met gras beklede kamer in een burcht
Geboorte Het hele jaar door
Geboortegewicht 1000 gram
Aantal jongen 1 - 2 jongen
Spenen 6 - 8 weken
Geslachtsrijp man 1 - 2 jaar
Geslachtsrijp vrouw 1 - 2 jaar
Levensduur Tot 20 jaar in de natuur
Voeding Schors, wortelen, bollen, gewassen en soms insecten maar ook landbouwgewassen als maïs en komkommers, kleine gewervelde dieren en aas
Leefgebied Noord-Afrika, Zuid-Europa (vooral Italië), ook in Albanië en Roemenië
Groep/solitair Solitair of in kleine groepjes
Fokprogamma -
CITES -
IUCN Niet bedreigd (LC)
Follow Us